Paolo Rossi zou vandaag 70 zijn geworden: van Totonero naar wereldheld

Paolo Rossi werd geboren 70 jaar geleden en groeide uit tot meer dan een voetballer: een nationaal icoon die het land opnieuw hoop gaf na politieke en economische onrust. Zijn opmars begon in het Romeo Menti, waar hij in 1976 in co-eigendom arriveerde vanuit Juventus. Trainer Fabbri verplaatste hem van de vleugel naar het centrum van de aanval; het resultaat waren doelpunten in overvloed. In zijn eerste seizoen in Serie B scoorde hij 21 keer en het volgende seizoen werd hij met 24 goals topscorer in Serie A. In totaal maakte Rossi in drie jaar bij Vicenza in 108 wedstrijden 66 doelpunten in alle competities.

Schorsing en gerechtelijke kwestie

De carrière van Rossi kreeg een zwarte bladzijde tijdens zijn enige seizoen bij Perugia (1979/80), toen hij in het onderzoek naar het calcioscommesse verzeild raakte en een schorsing van twee jaar kreeg. De zaak draaide om de wedstrijd Avellino–Perugia, waarin hij twee keer scoorde. Rossi zelf zei daar later over: “Ik wist niets van de weddenschappen: ik dacht aan een typische remise die twee teams accepteren zonder zich pijn te doen. Ik volgde het proces alsof het iets onwerkelijks was, alsof er iemand anders op mijn plaats stond. Ik begreep dat het echt was toen ik thuiskwam en de gezichten van mijn mensen zag.”

De man die zijn lot het meest veranderde was bondscoach Enzo Bearzot. Tegen de verwachtingen in nam Bearzot Rossi op in de selectie voor het WK 1982 in Spanje, hoewel hij bijna twee jaar vrijwel niet had gespeeld en hij de topscorer van dat kampioenschap, Roberto Pruzzo, thuis liet. Bearzot legde zijn keuze later zo uit: “Ik ben altijd overtuigd geweest van zijn onschuld, maar dat is niet de kwestie. Het gerecht had vastgesteld dat hij schuldig was en hij betaalde zijn schuld zonder om vergiffenis te vragen. Ik dacht er lang over na in de winter voorafgaand aan het WK en voordat ik het technisch beoordeelde speelde de morele kwestie voor mij een rol. Uiteindelijk besloot ik dat ik hem na afloop van de schorsing bij me zou terughalen. Een wereldkampioenschap is de grootste professionele manifestatie en hij, eenmaal zijn professionele schuld voldaan hebbend, zou in orde zijn.”

WK 1982 en de bijnaam Pablito

Het toernooi zelf veranderde Rossi in Pablito, de bijnaam die hij al sinds het WK van 1978 droeg. Na een moeizaam groepsfase met drie remises – tegen Polen, Peru en Kameroen – werd hij scherp bekritiseerd en velen voorspelden uitschakeling tegen Brazilië. De avond van de kwartfinale veranderde alles: Rossi maakte een formidabele hattrick in de 3–2-zege op Brazilië, een optreden dat Gianni Brera vooraf omschreef met de woorden "Help, daar komt Brazilië" en dat sindsdien de sportgeschiedenis inging. Na die wedstrijd omhelsde Rossi Bearzot in zwijgende blijdschap; het moment sprak luider dan woorden. Op dat succes volgden een dubbele treffer tegen Polen in de halve finale en een goal in de finale tegen West-Duitsland: met die treffers was hij de sleutelfiguur die Italië bijna vijftig jaar na 1934 en 1938 weer wereldkampioen maakte. Rossi scoorde in totaal negen WK-doelpunten tussen Argentinië 1978 en Spanje 1982, waarmee hij gedeeld recordhouder werd van Italië op dat toernooi samen met Roberto Baggio en Bobo Vieri.

Na zijn WK-triomf werd Rossi in 1982 ook beloond met de Ballon d'Or. Clubmatig speelde hij van 1981 tot 1985 voor Juventus, met wie hij twee landstitels, een Coppa Italia, een Europa Cup II, een Europese Supercup en ook de Europese Cup won (in de tragische nacht van Heysel). Daarna speelde hij nog bij Milan (1985/86) en Verona (1986/87), maar knieproblemen noopten hem in 1987, op dertigjarige leeftijd, afscheid te nemen van het profvoetbal. Vervolgens werd hij een veelgevraagd televisiecommentator op nationaal en internationaal niveau.

Privé hertrouwde Rossi in 2003 met de journaliste Federica Cappelletti, die hij ontmoette in Perugia; samen kregen ze de dochters Maria Vittoria en Sofia Elena. Uit een eerdere relatie met Simonetta Rizzato werd in 1982 zijn zoon Alessandro geboren. Rossi overleed op 9 december 2020 aan de gevolgen van een ziekte. Zijn vrouw herinnerde zich het begin van de ziekte: “Het begon allemaal in maart 2020, terug van een reis naar de Malediven. Hij had het door, maar sprak er weinig over. Af en toe omhelsde hij me en huilde.”

Bij het afscheid op het voorplein van de Duomo van Vicenza waren zijn vaste teamgenoten en duizenden fans aanwezig; de ploeggenoten van het WK van 1982 droegen het graf richting de laatste rustplaats en op de kist lag een azuurblauw shirt met nummer 20. Rossi bleef een symbool voor veel Italianen, maar zijn reputatie in Brazilië bleef gekleurd door die hattrick: toen hij in 1989 deelnam aan de Coppa Pelé werd hij met vijandigheid ontvangen en kreeg de bijnaam carrasco do Brasil, de beul van Brazilië. Rossi vertelde later hoe hij tijdens die wedstrijd objecten naar zich toe kreeg gegooid en zelfs besloot niet terug het veld in te gaan na de rust; het publiek kalmeerde direct.

Buiten het veld verankerde Rossi zich ook in de populaire cultuur: hij komt voor in teksten zoals Antonello Venditti’s verwijzing en nam zelfs een 45-toerenplaat op, “Domenica alle tre”, waarin hij de relatie tussen voetballers en hun partners bezingt.