Ødegaards aanvallende heropleving opent nieuwe lijnen voor Arsenal

Terwijl Christos Tzolis van de linkervleugel naar binnen sneed en richting het strafschopgebied trok, ontstond een bekende situatie die de kracht van de nieuwe aanvalsdynamiek van Arsenal illustreert. De actie deed denken aan Tzolis’ competitiedebuut voor Arsenal in de Community Shield tegen Manchester City enkele weken eerder: de tegenstanders back van de tegenstander tegemoet rennen, naar binnen snijden en op doel afgaan, waarna hij een bal richting de penaltystip gaf.

Martin Ødegaard arriveerde in beide gevallen net achter Kai Havertz. In het eerdere voorbeeld nam hij de bal vloeiend in zijn loop, deed een schijnschot om Gianluigi Donnarumma op het verkeerde been te zetten en schoof vervolgens in het lege doel.

Met de stand gelijk vroeg in de tweede helft van Arsenals zege op Chelsea herhaalde Tzolis iets soortgelijks. Deze keer was zijn voorzet bedoeld voor Havertz, maar die was nét te laat. Havertz anticipeerde echter op Ødegaards loopactie: hij tilde zijn voet over de bal en liet hem voor zijn aanvoerder liggen. Ødegaard controleerde de bal met één aanraking en lifte hem over Emiliano Martínez, waarmee hij Arsenal op een voorsprong zette die het niet meer zou afstaan.

Deze spelsituaties tonen de concrete uitkomst van een bewuste aanpassing van Mikel Arteta en zijn staf om Ødegaard vaker in aanvallende zones te krijgen. Het effect is zichtbaar in de cijfers en in de optredens: Ødegaard heeft dit seizoen drie doelpunten in vier optredens, nadat hij vorig seizoen eenmaal scoorde in 36 wedstrijden.

Hoe Ødegaard het spel verandert

Het beeld is dat de Noor meer en vaker naar voren trekt. In Premier League-wedstrijden dit seizoen maakt Ødegaard 3,2 runs van hoge intensiteit per 90 minuten het strafgebied van de tegenstander in terwijl Arsenal balbezit heeft, tegenover 1,4 per 90 vorig seizoen. Ook zonder bal is zijn beweging naar voren duidelijker: in drie Premier League-wedstrijden zijn er zeven runs geweest waarbij hij zich beschikbaar stelde voor een voorzet, bijna evenveel als vorig seizoen in totaal (10). Op per-90-basis is dat 0,65 tegenover 2,8, een verviervoudiging volgens de beschikbare vergelijking.

Daarnaast noteert hij dit seizoen gemiddeld 5,6 runs van hoge intensiteit vooruit per 90 minuten, tegen 3,9 vorig seizoen. Die toegenomen bewegingsvrijheid en doelgerichtheid vertalen zich in betrokkenheid bij kansen; hij is, samen met Chelsea’s Morgan Rogers, een van slechts twee spelers met minstens 1,0 expected goals en 1,0 expected assists in de Premier League.

Ødegaard speelt ook een prominente rol in schotse opeenvolgingen: slechts zeven spelers hebben een rol gespeeld in meer open-play schot-beëindigende sequenties dan hij (20), en hij leidt de Premier League in het aantal van zulke sequenties waarin hij het schot nam en betrokken was bij de opbouw (vier).

Fitheid, rol en druk binnen de selectie

Na een door blessures verstoorde paar jaar lijkt de niet-lineaire opkomst van de 27‑jarige een sterke, stijgende wending naar het betere te hebben genomen. Hij speelde 1.371 van mogelijk 3.420 competitiewedstrijdminuten – iets meer dan 40,0% – en hoewel hij beschikbaar was voor de beslissende fase en in sleutelwedstrijden bijdroeg aan Arsenals weg naar de Champions League-finale, was hij nog ver verwijderd van de sleutelfiguur die hij was sinds zijn permanente overstap naar de club in de zomer van 2021.

In zijn eerste drie volledige seizoenen startte hij 32, 37 en 35 van mogelijk 38 Premier League-wedstrijden, maar in de afgelopen twee seizoenen kwam hij tot 26 en daarna 16 starts. Dat maakt fitheid tot een voortdurend aandachtspunt: hij moet bewijzen dat hij duurzaam beschikbaar kan blijven, want Arsenal is duidelijk beter met hem op het veld.

Tegelijkertijd is er druk op sportief vlak. Arteta lijkt de voorkeur te geven aan het gebruik van Kai Havertz als aanspeelpunt voorin – een spits van het type valse nummer 9 die intelligente loopacties van teamgenoten nodig heeft – en dat vergroot de noodzaak dat Ødegaard consistent bijdraagt aan doelpunten. Na zijn seizoenstart zou Ødegaard in theorie het aantal van 15 doelpunten in alle competities uit 2022-23 moeten kunnen uitdagen, een referentiepunt dat in het materiaal wordt genoemd.

Op de rug van de concurrentie binnen de selectie wordt hij ook opgejaagd door Eberechi Eze, die hem in delen van vorig seizoen verving. Arteta lijkt echter de voorkeur aan Ødegaard te geven op het middenveld, mogelijk vanwege zijn verdedigende werk, positionering en vermogen om Arsenals press op het veld aan te sturen.

Ødegaards recente vorm kan deels worden toegeschreven aan zijn rol op het WK deze zomer: alleen Michael Olise gaf meer assists op het toernooi (7) dan Ødegaard (4), een bijdrage die mogelijk heeft bijgedragen aan zijn zelfvertrouwen en vorm.

De combinatie van zijn loopacties, statistische productie en de tactische keuze van Arteta levert Arsenal dit seizoen extra aanvalslijnen op. Voor de rest van de Premier League is dat een ontwikkeling om in de gaten te houden.